Δημοψηφίσματα Πρωτοβουλίας Πολιτών στην Ελβετία και ένα σχόλιο που πρέπει να διαβάσουμε όλοι μας.

Mε αφορμή το χθεσινό μου κείμενο για ένα από τα τρία εθνικά δημοψηφίσματα της 15ης Μαΐου 2022 στην Ελβετία (σχετικά με την εικαζόμενη συναίνεση για τη δωρεά οργάνων), ο καλός φίλος Χρίστος Δαγρές έκανε ένα ιδιαίτερα εύστοχο σχόλιο. Παίρνοντας ως έναυσμα μία δική μου, μάλλον πρόχειρη και αποσπασματική παρατήρηση για την σημαντικότητα και την λειτουργία των θεσμών της άμεσης δημοκρατίας στην Ελβετία, έγραψε ένα μικρό κείμενο που περιγράφει, σχεδόν απόλυτα, τα παραπάνω. Σας προτρέπω να το διαβάσετε προσεκτικά και να αναρωτηθείτε πόσα σοβαρά προβλήματα θα είχαμε αποφύγει αν είμασταν και εμείς σε θέση να συναποφασίζουμε για τις ζωές και το μέλλον μας. Αξίζει τον χρόνο και τη σκέψη σας.

«Η ιστορία του δημοψηφίσματος αυτού στην Ελβετία αποτελεί το πιο παραστατικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο οι αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί (δηλαδή οι πρωτοβουλίες και τα ακυρωτικά δημοψηφίσματα πολιτών) αλληλεπιδρούν με παραγωγικό τρόπο με τους εκλεγμένους εκπροσώπους τους, έτσι ώστε οι δεύτεροι να είναι πραγματικά οι εντολοδόχοι της εντολής που δίνουν οι πολίτες – εντολή που δίνεται με ξεκάθαρο τρόπο για ένα συγκεκριμένο ζήτημα (και όχι με κάποια απροσδιόριστη ψήφο σε πρόσωπο, που εκλαμβάνεται κατόπιν ως “λευκή επιταγή”).

Αρχικά, μια ομάδα πολιτών από τη γαλλόφωνη Ελβετία μάζεψαν πάνω από 100 χιλιάδες υπογραφές για μία πρόταση Τροποποίησης του Συντάγματος που θα άλλαζε τη συναίνεση για δωρεά οργάνων μετά θάνατον από άμεση σε τεκμαιρόμενη. Δηλαδή, σύμφωνα με την πρόταση (αν υπερψηφιζόταν) κάποιος θα έπρεπε να είχε δηλώσει πριν το θάνατο ότι ΔΕΝ επιθυμεί να πάρουν τα όργανα του για μεταμόσχευση, ειδάλλως, η απουσία δήλωσης θα εκλαμβάνεται ως σιωπηλή συναίνεση.

Η πρόταση συζητήθηκε στον κοινοβούλιο και η κυβέρνηση έκανε αντιπρόταση (με μικρές διαφοροποιήσεις) η οποία έγινε δεκτή απ’ την ομάδα πολιτών που είχε μαζέψει τις υπογραφές και απέσυραν το δικό τους αίτημα. Οπότε το δημοψήφισμα δεν θα γινόταν και ψηφίστηκε (με μεγάλη πλειοψηφία και στα δύο κοινοβούλια) η κυβερνητική αλλαγή στον ομοσπονδιακό νόμο περί μεταμοσχεύσεων. Το παράδειγμα ως εδώ δείχνει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες μπορούν να εισάγουν στην Πολιτική Ατζέντα θέματα που για κάποιο λόγο επιλέγουν να αγνοήσουν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι – και μάλιστα με τρόπο που τους αναγκάζουν να συμμετέχουν στη συζήτηση με παραγωγικό τρόπο. Αν επέλεγαν να συνεχίσουν να αγνοούν το ζήτημα ή η πρόταση τους να μην είναι ικανοποιητική, τότε τη διαφωνία θα την έλυναν οι ίδιοι οι πολίτες, ΑΜΕΣΑ, με δεσμευτικό δημοψήφισμα που θα είχαν προκαλέσει οι ίδιοι!

Όμως, τελικά επειδή δεν έγινε δημοψήφισμα παρέμεινε μια αμφιβολία κατά πόσο η κυβερνητική αντιπρόταση και η πρωτοβουλία πολιτών όντως εξέφραζαν την πλειοψηφία ή απλώς μια ελιτίστικη μειοψηφία. Έτσι, άλλη ομάδα πολιτών, μάζεψε 50 χιλιάδες υπογραφές αμέσως μετά την ψήφιση του τροποποιημένου νόμου και ζήτησαν την ακύρωση του με (ακυρωτικό) Δημοψήφισμα. Εδώ δεν υπάρχει δυνατότητα διαπραγμάτευσης πλέον: η πρόταση νόμου είναι ψηφισμένη στο Κοινοβούλιο και απομένει να φανεί αν συμφωνούν οι πολίτες ή όχι, ΑΜΕΣΑ! Αν δεν συμφωνούν, η τροποποίηση του Νόμου ΑΚΥΡΩΝΕΤΑΙ, χωρίς παραθυράκια και τσιριμόνιες – οι εντολείς δίνουν εντολή με τρόπο ΑΜΕΣΟ και σαφή και οι εντολοδόχοι (πολιτικοί) υπακούουν.

Τελικά, το δημοψήφισμα έγινε το Μάϊο και οι πολίτες με ποσοστό λίγο πάνω του 60% συμφώνησαν με την κυβερνητική τροποποίηση και αποδέχτηκαν – άμεσα και χωρίς παρερμηνείες – τον νέο ορισμό της συναίνεσης για μεταμόσχευση οργάνων από νεκρό δότη. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο νόμος γράφτηκε στην πέτρα – εάν οι πολίτες δουν ότι ο νόμος αποδείχτηκε σφαλερός, ότι υπάρχουν παραθυράκια ύποπτα ή ότι απλώς χρειάζεται προσαρμογή σε νέα δεδομένα στο μέλλον, μπορούν πάντοτε να παρέμβουν και είτε να επιστρέψουν σε προηγούμενο ορισμό της συναίνεσης ή να βελτιώσουν/ανανεώσουν τον υπάρχοντα.

ΑΜΕΣΑ!»

Ευχαριστώ Χρίστο.  

1 thought on “Δημοψηφίσματα Πρωτοβουλίας Πολιτών στην Ελβετία και ένα σχόλιο που πρέπει να διαβάσουμε όλοι μας.

  1. Reblogged this on ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ πολιτών and commented:
    Ο φίλος Πέτρος που διαχειρίζεται το ιστολόγιο μου έκανε την τιμή να ανεβάσει αυτόνομα μερικές σκέψεις μου επάνω σε ένα δημοψήφισμα που έγινε στην Ελβετία το Μάϊο του 2022.

    Διαβάστε παρακάτω τόσο το αρχικό κείμενο όσο και τα σχόλια μου.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s