Πώς δημιουργήθηκε το καντόνι της Jura

2

Του Χρίστου Δαγρέ

H απόσχιση μιας περιοχής που προηγουμένως ανήκε στη Βέρνη με σκοπό τη δημιουργία ενός νέου καντονιού θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για το ζήτημα της Καταλονίας. Μια διαφορά που με την πάροδο των δεκαετιών οξύνονταν, τελικά, αντί να οδηγηθεί σε αδιέξοδη συγκρουσιακή πορεία, επιλύθηκε με την ενεργό συμμετοχή όλων των πολιτών και με σεβασμό τόσο στην εκπεφρασμένη βούληση τους, όσο και στο θεσμικό πλαίσιο. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι αν και δεν φαίνεται σημαντικό η δημιουργία ενός καντονιού στην Ελβετία αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα της δημιουργίας νέου κράτους καθώς τα καντόνια δεν είναι απλώς διοικητικές μονάδες αλλά αυτόνομοι πολιτικοί οργανισμοί με τα δικά τους Συντάγματα και πολιτικά συστήματα. Εξάλλου, την υπηκοότητα στην Ελβετία δεν τη δίνει η συνομοσπονδία αλλά τα καντόνια, μέσω των δήμων.

Jura: σύντομη ιστορική αναδρομή

Το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής της Jura παραχωρήθηκε από τον βασιλιά της Βουργουνδίας στο Επισκοπάτο της Βασιλείας [1], ενώ ένα μικρό κομμάτι της ήταν κάτω από τον έλεγχο του Solothurn. Το 1501 εντάσσεται στην Ελβετική συνομοσπονδία μαζί με τη Βασιλεία. Παρέμεινε στο καντόνι της Βασιλείας μέχρι το 1815 όταν στο γνωστό Συνέδριο της Βιέννης μεταξύ των ελασσόνων αποφάσεων που ελήφθησαν ήταν η ενσωμάτωση της Jura στο καντόνι της Βέρνης, τη σημερινή πρωτεύουσα της χώρας.

Οι κάτοικοι της Jura, κυρίως γαλλόφωνοι αλλά και αρκετοί γερμανόφωνοι σε κάποιες περιοχές και καθολικοί σε μεγάλο ποσοστό, δεν αποδέχτηκαν την απόφαση. Από το 1815 και έπειτα καταγράφονται 5 περίοδοι μαζικών διαμαρτυριών με μόνιμο αίτημα τη δημιουργία αυτόνομου καντονιού. Πολιτικά, το ζήτημα της Jura εκλαμβάνονταν ως μια εσωτερική διαφωνία εντός της Βέρνης και δεν είχε απασχολήσει την υπόλοιπη Ελβετία ενώ μέχρι το τέλος του Β’Π.Π. δεν αποτελούσε καν σοβαρό πρόβλημα του καντονιού. Τελικά, μετά από πιέσεις αρχικά αναγνωρίστηκε η ιδιαίτερη ταυτότητα των κατοίκων στο Σύνταγμα της Βέρνης και στη συνέχεια, το 1957, αποφασίστηκε δημοψήφισμα για να διερευνηθούν οι προθέσεις των κατοίκων ως προς μια μελλοντική δημιουργία νέου καντονιού, το οποίο έγινε τον Ιούλιο του 1959: Το δημοψήφισμα έδειξε ότι υπήρχε βαθύ, ίσως αγεφύρωτο, σχίσμα εντός της περιοχής. Οι τρεις βόρειες καθολικές επαρχίες ήταν μαζικά υπέρ της απόσχισης, ενώ στις 3 νότιες κυρίως προτεσταντικές επαρχίες και στο Laufental η πλειοψηφία συμφωνούσε να παραμείνει στη Βέρνη.

Βίαιη αντίδραση και αποκλιμάκωση

 Παρά το αρνητικό αποτέλεσμα, το αποσχιστικό κίνημα [Rassemblement Jurassien- RJ] δεν κατέθεσε τα όπλα, άλλαξε όμως στρατηγική. Ο νέος στόχος ήταν πλέον η απόσχιση των περιοχών με ισχυρή γαλλόφωνη παρουσία και όχι του συνόλου της ιστορικής περιοχής της Jura. Την εποχή εκείνη (1963) σημειώθηκαν κάποιες βομβιστικές επιθέσεις και εμπρησμοί, που αποδόθηκαν στο “μέτωπο για την απελευθέρωση της Jura” [Front de libération jurassien], με ελάχιστη όμως λαϊκή αποδοχή στη Jura. Αντίθετα, μεγάλο αντίκτυπο στην ελβετική κοινή γνώμη είχε η συμβολική “βία” όταν εμποδίστηκαν υπουργοί της κυβέρνησης από το να μιλήσουν σε μία δημόσια εκδήλωση ιστορικής μνήμης. Ήταν ίσως το κομβικό σημείο για να αντιληφθούν οι υπόλοιποι Ελβετοί πως σε κάποια περιοχή της χώρας υπάρχουν κάτοικοι που αισθάνονται ότι το ελβετικό πολιτικό μοντέλο “δεν τους χωρά”.

Προς την κατεύθυνση αυτή βοήθησε και η αποκήρυξη των βίαιων ενεργειών, μία σημαντική, συμβολική κίνηση που διαμόρφωσε τα χαρακτηριστικά του κινήματος. Όπως δήλωσε ο χαρισματικός ηγέτης τους, Roland Béguelin: “Η Βία δεν είναι αποδεκτό μέσο άσκησης πολιτικής στην Ελβετία.” Με τον τρόπο αυτό, έδειξαν ότι οι επιδιώξεις τους για ανεξάρτητο καντόνι δεν έρχονταν σε σύγκρουση, αλλά αντιθέτως ήταν πλήρως εναρμονισμένες με τον Ελβετικό τρόπο.

Η δημοκρατική δημιουργία του νέου καντονιού

 Το πρώτο βήμα έγινε στο κοινοβούλιο του καντονιού της Βέρνης, το οποίο ψήφισε μία τροποποίηση του καντονικού Συντάγματος που επέτρεπε την απόσχιση της Jura. Η τροποποίηση απαιτούσε την έγκριση των πολιτών του καντονιού μέσα από δημοψήφισμα, το οποίο έγινε το 1970 και ήταν θετικό.

Στη συνέχεια, οργανώθηκε το κύριο δημοψήφισμα (1974) στο οποίο ερωτήθηκαν οι κάτοικοι της Jura τι θέλουν να κάνουν: Με συμμετοχή που έφτασε το 88.7% του εκλογικού σώματος και ψήφους 36.802 υπέρ και 34.057 κατά αποφάσισαν να αποσχιστούν από τη Βέρνη. Στη συνέχεια, το 1975, έγιναν νέα δημοψηφίσματα στη Νότια Jura [στις επαρχίες Courtelary, Moutier και La Neuveville] και σε κοινότητες κατά μήκος των συνόρων για να αποφασίσουν εάν συμφωνούν με την απόφαση ανεξαρτητοποίησης: Οι προτεσταντικές κοινότητες και η Ν. Jura επέλεξαν να μείνουν στη Βέρνη [Bernese Jura], οι καθολικές να ιδρύσουν νέο καντόνι και το γερμανόφωνο καθολικό Laufental να ενωθεί με το γειτονικό καντόνι της Χώρας της Βασιλείας [canton Baseland], απόφαση που τελικά υλοποιήθηκε το 1989, μετά από χρονοβόρες νομικοπολιτικές διαμάχες.

Τελικά, η διαδικασία δημιουργίας του νέου καντονιού ολοκληρώθηκε με πανελβετικό δημοψήφισμα για την αποδοχή της εισδοχής του στην ελβετική συνομοσπονδία. Με μεγάλη πλειοψηφία σε όλα τα καντόνια οι πολίτες ενέκριναν την είσοδο της Jura, ως το 26ο και τελευταίο, μέχρι σήμερα, καντόνι της Ελβετίας, το 1978 και την 1η Ιανουαρίου του 1979 ολοκληρώθηκε και επίσημα η διαδικασία.

Μετά το νέο καντόνι

 Ωστόσο, η δημιουργία της Jura και η είσοδος στην Ελβετική Συνομοσπονδία δεν έφερε το τέλος της διαμάχης. Την 1η Ιανουαρίου του 1995 τίθεται σε ισχύ το νέο – εγκεκριμένο μετά από δημοψήφισμα – Σύνταγμα του καντονιού της Βέρνης, όπου οι γαλλόφωνοι κάτοικοι της Bernese Jura αποκτούν ειδικό καθεστώς αυτονομίας για την προστασία της γλωσσικής και πολιτισμικής τους ταυτότητας αλλά και για την ενίσχυση των δεσμών τους με το κέντρο (Βέρνη). Οι κάτοικοι της περιοχής ήταν 51 χιλιάδες, περίπου το 5,4% του καντονιού. Παραταύτα, το 1996 μετά από δημοψήφισμα ο δήμος του Vellerat αποφασίζει να φύγει από τη Βέρνη και να ενταχθεί στη Jura.

Είναι φανερό ότι ακόμη και μετά το 1979, συνεχίζεται η κοινωνική αναστάτωση στην περιοχή της Jura που δεν εντάχθηκε στο ανεξάρτητο πλέον καντόνι. Κάποιες περιοχές συγκεντρώνουν ακόμη υψηλά ποσοστά φίλων της απόσχισης και η κινητικότητα προς αυτήν την κατεύθυνση συνεχίζεται. Το 2003 σχηματίζεται η επιτροπή “Un seul Jura” («Μία μόνο Jura»), η οποία επεξεργάζεται και προτείνει σχέδιο ενοποίησης όλων των επαρχιών από “μηδενική βάση”, δηλαδή ουσιαστικά προτάθηκε στις περιοχές της Bernese Jura την αναδημιουργία του καντονιού με Σύνταγμα που θα γράφονταν εξαρχής από κοινού. Από την άλλη πλευρά, τα καντόνια της Βέρνης και της Jura, με τη διαμεσολάβηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης σχηματίζουν ένα διακαντονικό όργανο με στόχο να θεσμοθετήσουν το διάλογο για το μέλλον της περιοχής – η επιτροπή τελικά θα υιοθετήσει την πρόταση της “Un seul Jura”.

Το 2006 η πρόταση της “Un seul Jura” υπερψηφίζεται ως νόμος. Πλέον υπάρχει το νομικό και πολιτικό πλαίσιο για την επίλυση του προβλήματος των δύο περιοχών με τη διαμόρφωση των κατάλληλων προϋποθέσεων διαμοιρασμού της εξουσίας και τον  επανασχεδιασμό του Συντάγματος της Jura. Αυτά ολοκληρώνονται το 2009 και το 2012 τα δύο καντόνια παρουσιάζουν το πλάνο για τη δημοψηφισματική επίλυση της κατάστασης. Η πρόταση “Un seul Jura” για το νέο καντόνι φτάνει στις κάλπες τον Νοέμβριο του 2013 σε κοινό δημοψήφισμα στις δύο περιοχές της Jura. Ενώ οι πολίτες του καντονιού υπερψηφίζουν την πρόταση με ποσοστό 77.6%, οι πολίτες της Bernese Jura με ποσοστό μεγαλύτερο του 71% (συμμετοχή 72.4%) απορρίπτουν την πρόταση, με εξαίρεση τον Δήμο της Moutier όπου το ΝΑΙ παίρνει 55%.

Το τελευταίο (και μάλλον τελικό) επεισόδιο παίχτηκε εντός του 2017, σε δύο φάσεις: Αρχικά, τον Ιούνιο, οι πολίτες της πόλης της Moutier με ποσοστό 51.7% (η διαφορά ήταν 137 ψήφοι σε σύνολο περίπου 4 χιλιάδων) αποφάσισαν να ενταχθούν στο καντόνι της Jura.  Έτσι έκλεισε μια έριδα που διήρκησε περισσότερα από 70 χρόνια, ελπίζοντας – σύμφωνα με τον υποστηρικτή του “ΝΑΙ” δήμαρχο – ότι η πόλη θα γνωρίσει εκρηκτική ανάπτυξη, εκτιμώντας πιθανόν ότι το ειδικό πολιτικό βάρος της πόλης θα αυξηθεί σε ένα μικρότερο πληθυσμιακά καντόνι και αυτό θα βελτιώσει και την οικονομία της. Ωστόσο, δεν προβλέπεται να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ένταξης στο άλλο καντόνι, περιλαμβανομένης και της επίλυσης των δικαστικών αμφισβητήσεων του αποτελέσματος, πριν το 2021.

Τέλος, τον Σεπτέμβριο δύο μικρότερα, γειτονικά χωριά, το Sorvilier και το Belprahon ψηφίζουν υπέρ της παραμονής στο καντόνι της Βέρνης. Ειδικά για το δεύτερο, το οποίο είναι πρακτικά προάστειο της Moutier, το οριακό ΟΧΙ ήταν έκπληξη. Τα δημοψηφίσματα φαίνεται να κλείνουν οριστικά το ζήτημα της Jura. Οι άλλες δύο επαρχίες της Bernese Jura έδειξαν ξεκάθαρα ότι θέλουν να παραμείνουν στη γερμανόφωνη Βέρνη, το Moutier και οι γύρω οικισμοί έδειξαν την προτίμηση τους, οπότε φαίνεται ότι το “σήριαλ Jura” έφτασε στο τέλος του. Οψόμεθα …

Τα κύρια μηνύματα της διαδικασίας

 Αφαιρώντας τα επιμέρους ιστορικοπολιτικά και οικονομικά στοιχεία που αφορούν μόνο την περιοχή και τους κατοίκους της, μπορούμε να αντλήσουμε κάποια γενικά συμπεράσματα για το πλαίσιο και τον τρόπο επίλυσης της διαφοράς μέσα από μία πραγματικά δημοκρατική διαδικασία.

α) Θεσμοί και Νομιμότητα: ο ακρογωνιαίος λίθος της ελβετικής πολιτικής είναι η προσήλωση στους θεσμούς. Τα όρια του επιτρεπτού καθορίζονται από τους νόμους και οι όποιες αλλαγές μπορούν να γίνουν μόνο με θεσμικό τρόπο. Μονομερείς ενέργειες, πολιτικοί “εκβιασμοί” και εξωθεσμκές πρωτοβουλίες δεν είναι αποδεκτές και οδηγούν σε πολιτική απομόνωση τους εμπνευστές τους.

β) Οι δημοκρατικές διαδικασίες περιλαμβάνουν όλους τους ενδιαφερόμενους: Όλοι οι πολίτες ερωτούνται (κάποιοι περισσότερες από μία φορές, όταν χρειάζεται) για τις αποφάσεις που παίρνονται, τη στιγμή και στο επίπεδο που χρειάζεται να ερωτηθούν, αναλόγως με τη δομή και τις πολιτικές παραδόσεις της χώρας. Είναι ενδεικτικό ότι στην περίπτωση της Jura, η διαδικασία ξεκίνησε όχι με δημοψήφισμα στην περιοχή αλλά με δημοψήφισμα σε όλο το καντόνι της Βέρνης που αποδέχτηκε το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο και ολοκληρώθηκε με δημοψήφισμα σε ολόκληρη την Ελβετία για την αποδοχή του νέου καντονιού. ΟΛΟΙ ρωτήθηκαν, όταν έπρεπε.

γ) Υπομονή και προετοιμασία: Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό που απαντάται σε όλα τα επίπεδα της ζωής στην Ελβετία, συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα, ακόμη και στην προσωπική ζωή πολλών Ελβετών. Το κάθε βήμα εξετάζεται και προετοιμάζεται λεπτομερώς προτού υλοποιηθεί, και δίνονται επαρκή χρονικά περιθώρια ώστε το έργο να ολοκληρωθεί χωρίς βιασύνες. Οι φορείς αλλά και οι πολίτες έχουν μάθει να αντιστέκονται σε όσους προσπαθούν να πιέσουν ή να εκβιάσουν καταστάσεις.

Είναι ενδεικτικό ότι από τη στιγμή που το Moutier αποφάσισε να αποχωρήσει από το καντόνι της Βέρνης, το 2017, αναμένεται ότι η μετάβαση αυτή θα ολοκληρωθεί το 2021[2].

δ) Βία και μετριοπάθεια: Πρέπει να ειπωθεί, για να αποφευχθούν άγονες εξιδανικεύσεις, ότι οι Ελβετοί δεν είναι οι “ιδανικοί πασιφιστές” ή οι “αποστασιοποιημένοι ορθολογιστές” που απέχουν πλήρως από βίαιες ενέργειες. Τουναντίον, η ιστορία της Ελβετίας είναι γεμάτη από βίαιες και πολύνεκρες συγκρούσεις μεταξύ των καντονιών ή ακόμη και ενδοκαντονικούς “εμφύλιους”. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι κάποια καντόνια διαιρέθηκαν μετά από εμφύλιες συγκρούσεις: Η Βασιλεία για πολιτικούς/ταξικούς λόγους και το Άππενζελ για θρησκευτικούς. Ομοίως, η εξέλιξη της δημιουργίας του καντονιού της Jura, πέρα από τους εμπρησμούς και τις εκρήξεις περιλάμβανε και άλλες περιπτώσεις έντασης και αντιπαραθέσεων που δεν αναφέρθηκαν στο κείμενο[3].

Προτού κλείσει το κεφάλαιο της βίας πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι Ελβετοί παραδοσιακά μετρίαζαν τη ροπή στη βία με την αναζήτηση συναίνεσης και εξισορρόπησης. Σχεδόν ποτέ δεν κλιμάκωσαν τη βία σε επίπεδα χωρίς επιστροφή και με αμφοτερόπλευρες καταστροφικές συνέπειες. Πάντοτε, μόλις η βία πήγαινε να ξεφύγει, επενέβαιναν μετριοπαθείς κοινωνικές δυνάμεις που εξομάλυναν τις αντιθέσεις και αναζητούσαν σημεία επαφής, με αμοιβαίες υποχωρήσεις.

Επίλογος

 Οι βασικές αρχές του ελβετικού τρόπου διαχείρισης οξέων πολιτικών προβλημάτων απόσχισης είναι η επιτομή του πραγματικά Δημοκρατικού τρόπου διαχείρισης τους. Ο τρόπος αυτός προϋποθέτει το σεβασμό στη θεσμική νομιμότητα και το δικαίωμα όλων να εκφράσουν την άποψη τους. Οι διαφορές με την Καταλωνία είναι χτυπητές και αφορούν ουσιαστικά σημεία της διαδικασίας. Στην Καταλωνία προκυρήχθηκε μια “δημοκρατικοφανής” διαδικασία, έξω από κάθε νόμιμο, θεσμικό πλαίσιο, που οδήγησε σε μία μονομερή και παράνομη ενέργεια. H ενέργεια αυτή δεν μπορεί να ιδωθεί καν σαν “πολιτικός ακτιβισμός” ή έστω, σαν προσπάθεια ενίσχυσης της διαπραγματευτικής ισχύος καθώς προσπάθησε να πλήξει αυτήν την ίδια την υπόσταση της Δημοκρατίας, δηλαδή την ακεραιότητα του Δήμου των Ισπανών πολιτών. Είναι σα να τοποθετεί κάποιος ένα όπλο στο κεφάλι κάποιου άλλου, επειδή ρώτησε δέκα φίλους του και η πλειοψηφία του είπαν ότι είναι εντάξει να κάνει κάτι τέτοιο.

Το ερώτημα στην Καταλωνία είναι με ποια κριτήρια επελέγη η υποομάδα που ερωτήθηκε για την απόσχιση. Εφόσον το ισπανικό σύνταγμα δεν δίνει αυτή τη δυνατότητα, από που αντλήθηκε η νομιμοποίηση να ερωτηθούν μόνο οι κάτοικοι μιας περιοχής; Εάν αυτή η παρανομία γίνει αποδεκτή, που μπαίνουν τα όρια στο μέλλον; Γιατί αυτό να μην επαναληφθεί σε μικρότερες διοικητικές ενότητες, π.χ. σε δήμους και κοινότητες ή σε συνοικίες δήμων; Επίσης, δεν γίνεται ξεκάθαρο εάν αναγνωρίζονται τα ίδια δικαιώματα στους  πολίτες των επαρχιών ή δήμων της διοικητικής περιφέρειας της Καταλονίας που δεν θέλουν την απόσχιση, όπως έγινε στη Jura. Εάν ένας δήμος, ακόμη και χωρίς άμεση γεωγραφική επαφή με τα όρια της περιφέρειας, θέλει να παραμείνει στην Ισπανία πως μπορεί να βεβαιωθεί αυτό; Και αν βεβαιωθεί (π.χ. με ένα τοπικό, παράτυπο δημοψήφισμα) θα γίνει αποδεκτό από ένα υποθετικό μελλοντικό κράτος της Καταλονίας;

Τα παραπάνω ερωτήματα δεν είναι σχολαστικισμός αλλά αφορούν την ίδια την ουσία της Δημοκρατίας και γι’ αυτό δεν πρέπει να υποβαθμίζονται στο όνομα του ιστορικισμού ή του “ακτιβισμού”. Η Ιστορία μπορεί να δώσει αφορμές για κάθε είδους ερμηνεία και να δικαιολογήσει ακόμη και την απόσχιση των Άνω από τα Κάτω Πετράλωνα αλλά δεν μπορεί να νομιμοποιήσει την κάθε είδους παρανομία. Εξάλλου, έγινε φανερό στην πορεία ότι σημαντικό κομμάτι των αυτονομιστών αποτελούνταν από την τοπική μπουρζουαζία που ήθελε να φοροαποφύγει με δημοκρατικοφανή τρόπο. Λίγη σημασία έχει γι’ αυτούς οι ιστορικές καταβολές του καταλανικού προβλήματος.

Βιβλιογραφικές αναφορές

  • Jura: democracy, not nationalism: How the Jura was able to make itself independent without violence” (σελ. 57-64) του βιβλίου “Guidebook to Direct Democracy in Switzerland and beyond” (eds, B. Kaufmann, R. Büchi, N. Braun – 2008)
  • The Jura Conflict: Direct Democracy in Practice” του Rolf Buechi, κείμενο δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα Activating Democracy

[http://www.activatingdemocracy.com/topics/stories/the-jura-conflict-direct-democracy-in-practice/ ]

  • Jura (région)” από το Dictionnaire Historique de la Suisse (19 Φεβρουαρίου 2009)
  • Moutier makes historic decision to leave canton Bern”, άρθρο στην ιστοσελίδα the Local (19 Ιουνίου 2017)

[https://www.thelocal.ch/20170619/moutier-makes-historic-decision-to-leave-canton-bern]

  • Two Bern villages vote against following Moutier to canton Jura”, άρθρο στην ιστοσελίδα the Local (18 Σεπτεμβρίου 2017).

[https://www.thelocal.ch/20170918/two-bern-villages-vote-against-following-moutier-to-canton-jura]

  • Προσωπική επικοινωνία με τον Rolf Buechi (Οκτώβριος 2017)

[1] Γι’ αυτό, στο θυρεό του καντονιού περιλαμβάνεται η χαρακτηριστική κορυφή της επισκοπικής ράβδου. Το καντόνι της Βασιλείας δε, έχει διαιρεθεί σήμερα σε δύο “μισά” καντόνια: Το καντόνι της Πόλης της Βασιλείας και το καντόνι της Χώρας της Βασιλείας.

[2] Την ίδια στιγμή βέβαια, κάποιοι στην Ελλάδα θεωρούν τα παραπλήσια χρονοδιάγραμματα υλοποίησης του Brexit ως … παρεκλυστική τακτική για να ακυρωθεί!

[3] Υπό αυτήν την οπτική είναι άξιον απορίας γιατί, όταν ακόμη και το αυτονομιστικό κίνημα της Jura προέβει σε βίαιες ενέργειες, οι Καταλανοί – υπόδουλοι σύμφωνα με κάποιους εν Ελλάδι οπαδούς τους – δεν έχουν να επιδείξουν ένα αντίστοιχο του μεγέθους της χώρας και της “καταπίεσης” της κίνημα.

[Το κείμενο μέχρι του σημείου της αποδοχής του νέου καντονιού στην ελβετική συνομοσπονδία πρωτοεμφανίστηκε σε ελαφρώς αλλαγμένη μορφή στο ειδικό τεύχος για την Ελβετία του newsletter “ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ”]

Advertisements

Η αρχή μίας ενδιαφέρουσας συνταγματικής πρωτοβουλίας

SWITZERLAND-FOREX-EUROPE-EURO-FRANC

Όπως ίσως γνωρίζετε, το Ελβετικό Oμοσπονδιακό Σύνταγμα αλλάζει μόνο από τους πολίτες. Όποια πολιτική οντότητα και αν προχωρήσει σε μία πρόταση συνταγματικής αλλαγής είναι οι πολίτες αυτοί που αποφασίζουν.

Χρησιμοποιώντας τον θεσμό της συνταγματικής πρωτοβουλίας πολιτών, η νεολαία του σοσιαλιστικού κόμματος εκκίνησε την διαδικασία συλλογής των απαιτούμενων 100.000 υπογραφών σε διάστημα 18 μηνών. Η πρόταση τους είναι η εξής: έσοδα από τόκους, μερίσματα και ενοίκια τα οποία ξεπερνούν τα 100.000 Ελβετικά Φράγκα (CHF) ανά έτος θα φορολογούνται σε ποσοστό 150% επί των πραγματικών εσόδων.

Η πρωτοβουλία ονομάζεται «Πρωτοβουλία 99%» και έχει ως στόχο το 1% των ιδιαίτερα πλούσιων οι οποίοι ζουν αποκλειστικά από εισοδήματα. Το σλόγκαν τον υποστηρικτών είναι  «τα χρήματα δεν εργάζονται, εμείς εργαζόμαστε» και το βασικό τους επιχείρημα είναι πως μία τέτοια συνταγματική ρύθμιση θα αυξήσει τα έσοδα της κυβέρνησης κατά 5 με 10 δισεκατομμύρια CHF, χρήματα τα οποία στην συνέχεια θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην μείωση των φόρων στα χαμηλά και μεσαία οικονομικά στρώματα, στην απαλλαγή εισφορών για την υγεία καθώς και στην δωρεάν παιδική μέριμνα για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Πρέπει να σημειωθεί πως τα παραπάνω αναφέρονται ρητά στο άρθρο που προτείνεται να ενσωματωθεί στο Ομοσπονδιακό Σύνταγμα.

Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς το επίσημο έγγραφο της Ελβετικής Ομοσπονδίας με το οποίο εκκινεί η διαδικασία (εδώ). Σε αυτό δηλώνεται πως το αίτημα έχει εξεταστεί και έχει γίνει αποδεκτό, στην συνέχεια υπάρχουν τα ονόματα της επιτροπής των 27 ατόμων που εκκίνησαν την διαδικασία (και η οποία έχει το δικαίωμα να την αποσύρει) και τέλος υπάρχει η ακριβής διατύπωση του άρθρου που θα προστεθεί στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Σύνταγμα αν η προσπάθεια είναι επιτυχής. Το τελευταίο απαιτεί η ομάδα των νεαρών σοσιαλιστών να καταφέρει να συλλέξει 100.000 υπογραφές σε διάστημα 18 μηνών και στην συνέχεια να επιτύχει διπλή πλειοψηφία (τόσο πολιτών όσο και καντονιών) στο δημοψήφισμα το οποίο θα διεξαχθεί. Να σημειώσουμε επίσης, πως συχνά η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση προτείνει σε αυτούς που εκκινούν μια συνταγματική πρωτοβουλία την ικανοποίηση των αιτημάτων τους μέσω «απλής» νομοθεσίας και δεν είναι λίγες οι φορές που αυτό γίνεται αποδεκτό και οι διοργανωτές της πρωτοβουλίας την αποσύρουν. Περισσότερα στοιχεία όσο αφορά τον ρόλο των δημοψηφισμάτων στο πολιτικό σύστημα της Ελβετίας μπορείτε να βρείτε σε αυτό το κείμενο.

Την παραπάνω είδηση βρήκαμε εδώ.

Ο Ούλι στον Όλυμπο

1.ueli-steck.jpg

Σε αυτό το κείμενο δεν θα αναφερθούμε στο θαυμαστό και δυστυχώς τόσο άγνωστο για εμάς πολίτευμα της Ελβετίας. Θα κάνουμε μία εξαίρεση για να μιλήσουμε για έναν εξαιρετικό Ελβετό, τον Ούλι Στεκ. Τον άνθρωπο που θα μείνει στην ιστορία ως η «Ελβετική Mηχανή». Μία μηχανή που την περασμένη Κυριακή, 30 Απριλίου σταμάτησε για πάντα.

Η αποστολή φαινόταν σχεδόν αδύνατη, αλλά τι από αυτά που έκανε ο Ούλι δεν έμοιαζε το ίδιο αδύνατο; Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί πως υπάρχει άνθρωπος που θα μπορούσε να ανέβει την βόρεια πλευρά του Eiger σε 2 ώρες και 23 λεπτά χωρίς καμία απολύτως βοήθεια; Έτσι και τώρα, ο Ούλι σχεδίαζε να ξεκινήσει από την κατασκήνωση βάσης του Έβερεστ προς την 2η κατασκήνωση στα 6.400 μέτρα (ή Camp 1 στο σχεδιάγραμμα), στην συνέχεια να «στρίψει» αριστερά ακολουθώντας μία διαδρομή η οποία έχει χρησιμοποιηθεί μόνο μία φορά το 1963 (χωρίς να την επιλέξει κανείς ξανά στην συνέχεια από τότε), να φτάσει την κορυφή του κόσμου στα 8.848 μέτρα, να κατέβει τον «φυσιολογικό» δρόμο προς το νότιο διάσελο (south col), να φτάσει στην κορυφή του Λότσε (8.516 μέτρα) και στην συνέχεια να κατέβει πίσω στην κατασκήνωση 2. Όλα αυτά χωρίς οξυγόνο!

ueli's last project.png

Αυτό ήταν το σχέδιο που ο Ούλι δεν είχε την ευκαιρία να προσπαθήσει, αφού την Κυριακή 30 Απριλίου και κατά την διάρκεια μίας ανάβασης εγκλιματισμού σκοτώθηκε.

Όταν κάποιος αναμετράται με Θεούς έρχεται αργά ή γρήγορα η ώρα που χάνει και τότε τα σχέδια αλλάζουν. Αντί για την πρόσκαιρη «κατάκτηση» του μεγαλύτερου βουνού της γης, βρίσκεται στον Όλυμπο. Ως απόλυτα άξιος και παντοτινός κάτοικος του.

olympus

Η ετήσια συνέλευση του Appenzell Innerrhoden

01.1280px-Karte_Lage_Kanton_Appenzell_Innerrhoden_2016_small

Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος, την τελευταία Κυριακή του Απριλίου, οι πολίτες του Appenzell Innerrhoden συναθροίζονται στην πλατεία της λαϊκής συνέλευσης (Landsgemeindeplatz) και αποφασίζουν τόσο για τα άτομα που θα αποτελέσουν τα μέλη των σωμάτων του καντονιού (εκτελεστικό, νομοπαρασκευαστικό αλλά και δικαστικό), όσο και για συγκεκριμένες προτάσεις νόμων αλλά και πρωτοβουλίες πολιτών.

Περίπου το 80% των δήμων στην Ελβετία κυβερνώνται άμεσα από τους πολίτες μέσω λαϊκών συνελεύσεων. Όσο αφορά τα 26 καντόνια, αυτά διαθέτουν δικά τους κοινοβούλια και κυβερνήσεις τα οποία αντίστοιχα νομοθετούν και κυβερνούν, με τους πολίτες τους να έχουν πάντα το δικαίωμα να ακυρώσουν οποιονδήποτε νόμο δεν επιθυμούν ή να προτείνουν οι ίδιοι νομοθεσία. Εξαίρεση σε αυτό τον γενικό κανόνα αποτελούν τα Appenzell Innerrhoden και Glarus στα οποία, ακόμα, οι πολίτες αποφασίζουν σε λαϊκές συνελεύσεις για όλα τα σημαντικά ζητήματα των καντονιών τους.

Έτσι την ερχόμενη Κυριακή, 30 Απριλίου 2017, οι πολίτες του Appenzell Innerrhoden θα συγκεντρωθούν στην κεντρική πλατεία του καντονιού για να ακούσουν και αποτιμήσουν τις εργασίες και την απόδοση της κυβέρνησης αλλά και της βουλής του καντονιού, να εκφράσουν την άποψη τους για συγκεκριμένα θέματα (τόσο προτεινόμενους νόμους από το κοινοβούλιο τους όσο και πρωτοβουλίες πολιτών), να ακούσουν τους συμπολίτες τους και τέλος να αποφασίσουν για όλα τα παραπάνω.

01.photo

Το πρόγραμμα της συνέλευσης είναι το ακόλουθο:

– Έναρξη στις 12:00.

– Απολογισμός της κυβέρνησης του καντονιού σύμφωνα με το άρθρο 21 του Συντάγματος.

– Εκλογή και ανανέωση της θητείας των μελών της κυβέρνησης.

– Ορκωμοσία.

– Εκλογή των μελών του κοινοβουλίου.

– Εκλογή του Προέδρου και των μελών του Δικαστηρίου του Καντονιού.

Στην συνέχεια θα υπάρξει δημόσια συζήτηση και απόφαση σχετικά με τα:

– Αναθεώρηση του νόμου περί σχολείων.

– Αναθεώρηση του οικοδομικού νόμου.

– Πλαίσιο χρηματοδότησης ενός κλειστού κολυμβητηρίου.

– Αναθεώρηση του νόμου περί αθλημάτων.

– Δάνειο για την επέκταση δρόμου και την κατασκευή ειδικού δρόμου για πεζούς και ποδηλατοδρόμου.

– Επιπλέον πίστωση για την επέκταση της χρηματοδότησης της παιδείας.

– Πρωτοβουλία του πολίτη Rolf Inauen σχετικά με αλλαγές στο πολιτικό σύστημα του καντονιού (μπορείτε να δείτε το ενημερωτικό φυλλάδιο εδώ).

– Πρωτοβουλία των παστόρων Andreas Schenk και Lukas Hidber καθώς και άλλων 15 πολιτών για την δυνατότητα ψήφου σε (μη-πολίτες) όσο αφορά νόμους σχετικούς με τις θρησκευτικές κοινότητες.

– Πρωτοβουλία του πολίτη Rascal Neff σχετικά με την σήμανση που αφορά τον έλεγχο των ορίων ταχύτητας.

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε πως πριν την συνέλευση, όλοι οι πολίτες του καντονιού λαμβάνουν ταχυδρομικά ένα φυλλάδιο από το οποίο ενημερώνονται τόσο όσο αφορά τα σημαντικά πολιτικά και οικονομικά ζητήματα του έτους που πέρασε όσο και τα θέματα τα οποία θα συζητηθούν και θα αποφασισθούν στην συνέλευση (στα Γερμανικά εδώ).

01.DSC_0360_small.jpg

Λίγο αργότερα (την πρώτη Κυριακή του Μάη) διεξάγεται η λαϊκή συνέλευση στο Glarus.

Μπορείτε να φανταστείτε κάτι αντίστοιχο να συμβαίνει στην Ελλάδα;

Πολιτική ελίτ ή η τυραννία της μειοψηφίας

03.gross.jpg

«Σε μία άμεση δημοκρατία, κάθε ζήτημα πρέπει να βρίσκει τη δική του πλειοψηφία. Κάθε φορά είναι διαφορετικά τα ζητήματα που μπαίνουν στην ατζέντα και ο συνασπισμός που σχηματίζει την πλειοψηφία διαμορφώνεται κατά διαφορετικό τρόπο. Τη μία φορά θα είσαι μέρος της πλειοψηφίας, ενώ κάποια άλλη θα είσαι στη μειοψηφία. Επίσης, σε μία άμεση δημοκρατία οι μειονότητες θα μπορούν να θέτουν ζητήματα στη δημόσια ατζέντα. Εάν (στην Ελβετία) συλλεχθούν 100.000 υπογραφές, τότε θα γίνει δημοψήφισμα για το σχετικό ζήτημα. Έπειτα, οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας θα πρέπει επίσης να εξηγήσουν ακριβώς γιατί είναι ενάντιοι στην πρόταση. Από αυτή τη διαδικασία μπορούν να προκύψουν νέες οπτικές και οι απόψεις να αλλάξουν. Η άμεση δημοκρατία είναι κάτι περισσότερο από μία απλή έρευνα. Παρέχει τον μηχανισμό με τον οποίο οι μειοψηφίες μπορούν να καταστούν πλειοψηφίες. Από την άλλη, σε ένα καθαρά αντιπροσωπευτικό σύστημα είναι τα κόμματα που αντιπαρατίθενται μεταξύ τους. Εάν είσαι βουλευτής ενός κόμματος της αντιπολίτευσης, τότε στην πραγματικότητα, η ψήφος σου δεν έχει καμία ισχύ, αφού το κόμμα ή τα κόμματα της κυβέρνησης διαθέτουν μία σταθερή πλειοψηφία στο κοινοβούλιο και μπορούν να επιβάλλουν οτιδήποτε θελήσουν.»

Andi Gross, πρώην μέλος της Ελβετικής Ομοσπονδιακής Βουλής

Περισσότερα και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα κείμενα του Andi Gross μπορείτε να βρείτε εδώ.

Εμείς έχουμε τον τελευταίο λόγο

2.We have the say_small.jpg

Οι Ελβετοί έχουν έναν μεγάλο αριθμό πολιτικών δικαιωμάτων που τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στην διαδικασία λήψης των πολιτικών αποφάσεων και να εμπλέκονται άμεσα στην πολιτική χρησιμοποιώντας τα δημοψηφίσματα και τις πρωτοβουλίες πολιτών.

Οι Ελβετοί ψηφοφόροι ψηφίζουν κάθε χρόνο για περίπου 15 ομοσπονδιακά θέματα καθώς και μια πληθώρα άλλων που αφορούν το καντόνι και τον δήμο στα οποία κατοικούν.

Στα καντόνια Appenzell Innerrhoden και Glarus οι πολίτες αποφασίζουν για όλα τα σημαντικά ζητήματα μέσω λαϊκών συνελεύσεων.

Η κυριαρχία της Ελβετίας στηρίζεται στους πολίτες τους οι οποίοι διαθέτουν την υπέρτατη πολιτική ισχύ.

Μήπως ήρθε η ώρα να σκεφτούμε σοβαρά και εμείς την δυνατότητα να είμαστε πολιτικά κυρίαρχοι; Δείτε την πρόταση μας και υποστηρίξτε την.

Πολιτική εκπαίδευση μέσω παιχνιδιών ρόλων

01.Democracy schools

Όταν οι νέοι φτάνουν στην ηλικία που θεωρούνται πολιτικά ώριμοι, καλούνται να ψηφίσουν και να ορίσουν και αυτοί τον κόσμο γύρω τους. Παρόλα αυτά, συχνά δεν ασκούν το δικαίωμα αυτό.

 Το 2014 πραγματοποιήθηκε μία δημοσκόπηση σε νέους ηλικίας από 14 ως 25 ετών, με πολλούς από αυτούς να δηλώνουν πως δεν συμμετέχουν στην πολιτική γιατί θεωρούν πως δεν έχουν τον χρόνο, βρίσκουν τις διαδικασίες ιδιαίτερα πολύπλοκες ή αποδυναμωμένες από τυπικότητες. Προτιμούν να συζητούν για την πολιτική μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Επίσης, η υποψηφιότητα για μία πολιτική θέση ή η συμμετοχή σε πολιτικά κόμματα δεν είναι κάτι ιδιαίτερα δημοφιλές μεταξύ των νέων στην Ελβετία.

 Το Κέντρο Δημοκρατικών Σπουδών του Άαραου θέλει να διδάξει στους νέους τα πλεονεκτήματα της άσκησης των δημοκρατικών και πολιτικών τους δικαιωμάτων. Το Κέντρο διοργανώνει συχνά εργαστήρια σε σχολεία, με τα οποία οι πολιτικές διαδικασίες προσομοιώνονται μέσω παιχνιδιών ρόλων. Οι μαθητές μαθαίνουν την νομοπαρασκευαστική διαδικασία, πως οι νόμοι ψηφίζονται καθώς και τις απαραίτητες τακτικές προκειμένου να επιτευχθεί η συναίνεση στο κοινοβούλιο.  

 Το Κέντρο Δημοκρατικών Σπουδών είναι ένα κοινό ακαδημαϊκό ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης και του Πανεπιστημίου Εφαρμοσμένων Τεχνών του Τσουγκ, το οποίο ασχολείται με την έρευνα και άλλα τρέχοντα επιστημονικά θέματα τα οποία σχετίζονται με την δημοκρατία.  

Το παραπάνω άρθρο καθώς και ένα ενδιαφέρον βίντεο (δείτε το οπωσδήποτε) βρήκαμε εδώ.

http://tp.srgssr.ch/p/swi/embed?urn=urn:swi:video:41742784

Μία συνηθισμένη Κυριακή σε μία δημοκρατία

Switzerland Becoming Swiss

Την περασμένη Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου, είχαμε την πρώτη – από τις συνήθως τέσσερις ανά έτος – ημέρα δημοψηφισμάτων στην Ελβετία. Οι Ελβετοί πολίτες αποφάσισαν για τρία θέματα. Δύο νόμους οι οποίοι απαιτούσαν αλλαγές στο Ομοσπονδιακό Σύνταγμα και ως εκ τούτου έπρεπε να διεξαχθεί υποχρεωτικά δημοψήφισμα και έναν τρίτο νόμο ο οποίος δέχθηκε επίθεση από τους πολίτες (ακυρωτικό δημοψήφισμα).

Πολιτικά δικαιώματα σε μετανάστες τρίτης γενιάς – Εγκρίθηκε

Η απόκτηση πολιτικών δικαιωμάτων στην Ελβετία είναι μία μακρά και δαπανηρή διαδικασία. Υπεύθυνοι είναι κυρίως οι δήμοι, οι οποίοι ακολουθούν την νομοθεσία που ισχύει σε κάθε καντόνι. Συχνά απαιτείται η λαϊκή αποδοχή του υποψηφίου προκειμένου αυτός να αποκτήσει πλήρη πολιτικά δικαιώματα (προκάλεσε αίσθηση η πρόσφατη περίπτωση γυναίκας στην οποία η κοινότητα που κατοικούσε της αρνήθηκε για δεύτερη φορά την απόκτηση πολιτικών δικαιωμάτων). Το νομοσχέδιο είχε να αντιμετωπίσει την αντίδραση του μεγαλύτερου κόμματος στο κοινοβούλιο, του δεξιού SVP. Το στρατόπεδο του ΟΧΙ δέχθηκε σκληρή κριτική λόγω μίας αφίσας που κυκλοφόρησε ευρέως και η οποία έδειχνε μια γυναίκα με μαύρο νικάμπ ενώ ταυτόχρονα προέτρεπε τους Ελβετούς να απορρίψουν την «ανεξέλεγκτη απονομή ιθαγένειας». Το SVP δεν ήταν υπεύθυνο για την κυκλοφορία της αφίσας αλλά πολλά μέλη του ανήκουν στην οργάνωση η οποία την δημιούργησε.

3-posters

Λόγω των αλλαγών που το νομοσχέδιο θα επέφερε στο ομοσπονδιακό Σύνταγμα της χώρας, η πρόταση έπρεπε να πετύχει διπλή πλειοψηφία, τόσο μεταξύ των πολιτών όσο και μεταξύ των καντονιών. Οι Ελβετοί πολίτες επικύρωσαν τις αλλαγές που προτάθηκαν με ποσοστό 60,4% υπέρ και 39,6% κατά, ενώ 19 από τα 26 καντόνια υποστήριξαν τις αλλαγές. Το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα ήταν 46,4%

3-citizenship

Δημιουργία ταμείου για την συντήρηση του οδικού δικτύου – Εγκρίθηκε

Η Ελβετία διαθέτει ένα ιδιαίτερα πυκνό οδικό δίκτυο. Η συνεχής αύξηση του κυκλοφοριακού φόρτου και νέοι περιβαλλοντολογικοί κανονισμοί έχουν αυξήσει ιδιαίτερα το κόστος συντήρησης και επέκτασης του οδικού δικτύου. Το 2016 η κυβέρνηση είχε προϋπολογίσει 1,8 δις Ελβετικά Φράγκα για τις παραπάνω εργασίες, ενώ ταυτόχρονα προειδοποιούσε πως αν δεν υπάρξει σχεδιασμός για την χρηματοδότηση των εργασιών του οδικού δικτύου, το αργότερο μέχρι το 2019 θα υπάρχει έλλειμμα της τάξης των 1,3 δις.

Ως λύση στο πρόβλημα αυτό προτάθηκε η δημιουργία ταμείου (με συγκεκριμένο σχεδιασμό όσο αφορά τους πόρους του) το οποίο θα είναι υπεύθυνο για την χρηματοδότηση των παραπάνω. Η δημιουργία οποιουδήποτε ταμείου απαιτεί αλλαγή στο Σύνταγμα της ομοσπονδίας και έτσι την διεξαγωγή υποχρεωτικού συνταγματικού δημοψηφίσματος.

Οι Ελβετοί αποδέχθηκαν την πρόταση των αντιπροσώπων τους με ποσοστό 62% υπέρ και 38% κατά. Επίσης και τα 26 καντόνια υποστήριξαν την πρόταση με το ποσοστό συμμετοχής να είναι 45,5%

3-road-funding

Αλλαγή στον εταιρικό φορολογικό κώδικα – Απορρίφθηκε

Στις 17 Ιουνίου 2016 ψηφίσθηκε νόμος ο οποίος μείωνε την φορολογία των εταιρειών  προκειμένου να μην υπάρξει κύμα φυγής τους από την χώρα. Σε αυτή την περίπτωση οι Ελβετοί είχαν διαφορετικοί άποψη από τους αντιπροσώπους τους και απέρριψαν την πρόταση – νόμο. Το θέμα είναι λιγότερο απλό από όσο αρχικά φαίνεται αφού πολλά καντόνια στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στην φορολογία μεγάλων εταιρειών, ενώ άλλα όχι, και ταυτόχρονα, λόγω της ομοσπονδιακής δομής της χώρας και της ανεξαρτησίας των καντονιών, τα τελευταία μπορούν να ορίσουν ελεύθερα το επίπεδο φορολογίας.

Οι Ελβετοί καταψήφισαν και ακύρωσαν τον παραπάνω νόμο με ποσοστό 59,1% κατά και 40,9% υπέρ. Το ποσοστό συμμετοχής ήταν 45,2%.

3-corporate-tax

Μία σημαντική σημείωση όσο αφορά τα δύο πρώτα δημοψηφίσματα είναι το ότι το Σύνταγμα της Ελβετίας είναι ένα «ζωντανό» κείμενο το οποίο μεταβάλλεται αργά αλλά συνεχώς. Το σημαντικότερο όλων είναι ότι μεταβάλλεται μόνο προς κατευθύνσεις που ορίζουν, επιθυμούν ή αποδέχονται οι πολίτες. Ο τελικός κριτής για κάθε αλλαγή στο Σύνταγμα της Ελβετίας δεν είναι οι πολιτικοί, οι συνταγματολόγοι ή οποιαδήποτε άλλη ελίτ, αλλά μόνο οι Ελβετοί πολίτες. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην χώρα μας και μας έχει οδηγήσει στην καταστροφή που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια.

Γιατί δεν έχουμε το δικαίωμα να ακυρώνουμε νόμους;

2.Passport.jpg

Την ερχόμενη Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017, οι Ελβετοί πολίτες καλούνται να αποφασίσουν σχετικά με τρεις ομοσπονδιακούς νόμους. Ας δούμε τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια και ας προσπαθήσουμε να κάνουμε μια σύγκριση με το δικό μας απαράδεκτο πολιτικό σύστημα.

Ελβετική δημοκρατία εναντίον ελληνικής ολιγαρχίας

-) Στην Ελβετία οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι δεν είναι ανεξέλεγκτοι. Έχουν το  δικαίωμα να νομοθετούν αλλά κάθε νόμος τους μπορεί να ακυρωθεί από τους πολίτες με έναν πολύ απλό τρόπο. Αρκούν 50.000 υπογραφές, σε διάστημα 100 ημερών από την ψήφιση του νόμου για να προκηρυχθεί δημοψήφισμα. Στο δημοψήφισμα που θα ακολουθήσει ο νόμος θα γίνει αποδεκτός ή θα ακυρωθεί από τους πολίτες.

Για την Ελλάδα δεν χρειάζονται ιδιαίτερα σχόλια. Απλά, οι «αντιπρόσωποι» μας δρουν ανεξέλεγκτα και ως εκ τούτου πολύ συχνά (αν όχι πάντα) ενάντια στα συμφέροντα μας.

-) Στην Ελβετία οι νόμοι δεν έχουν ισχύ από την ημέρα που αυτοί ψηφίζονται. Η ισχύ τους ξεκινά αρκετούς μήνες μετά προκειμένου να υπάρχει το περιθώριο να ακυρωθούν από τους πολίτες.

Αντίθετα, στην ελληνική δημοκρατία οι νόμοι ψηφίζονται με διαδικασίες express ή αντικαθίστανται από πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, ενώ προσφάτως πρέπει να εγκριθούν, αν όχι υπαγορευθούν, από τους δανειστές της χώρας. Τι να σημαίνει άραγε η φράση «εθνική κυριαρχία»;

-) Μέσω της διαδικασίας του ακυρωτικού δημοψηφίσματος (δείτε το άρθρο 141 αλλά και τα άρθρα 138 – 142 του Ελβετικού ομοσπονδιακού συντάγματος που αναφέρονται στους θεσμούς της άμεσης δημοκρατίας σε ομοσπονδιακό επίπεδο) η αντιπολίτευση έχει ουσιαστικό λόγο. Αν αποκλεισθεί από τον δημόσιο διάλογο που προηγείται της διαδικασίας νομοθέτησης ή δεν ληφθούν σοβαρά υπόψη οι θέσεις της, μπορεί να προκαλέσει (πάντα με την συλλογή υπογραφών στον δρόμο) δημοψήφισμα ενάντια στον νόμο.

Στην Ελλάδα του πολιτικού συστήματος «ο κερδισμένος τα παίρνει όλα», η αντιπολίτευση έχει μάλλον διακοσμητικό ρόλο.  Δεν έχει κανένα θεσμικό τρόπο να επιτεθεί σε έναν νόμο που θεωρεί άδικο και ανεπιθύμητο από την πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας.

Ποια είναι τα αποτέλεσμα όλων των παραπάνω για την Ελβετική πολιτική σκηνή και κοινωνία; Μα φυσικά αυξημένη λογοδοσία (κυρίως ισχυρή κάθετη, από τους πολίτες, αλλά και το ίδιο ισχυρή οριζόντια, αφού μέσω των νομοθετικών και συνταγματικών πρωτοβουλιών οι Ελβετοί μπορούν να ορίζουν και την δομή των σωμάτων που ελέγχουν τους αιρετούς τους) και ανταποκρισιμότητα, απαραίτητα στοιχεία μίας δημοκρατίας (με ή χωρίς εισαγωγικά στην λέξη).

Τι συμβαίνει αντίστοιχα στην Ελλάδα; Νομίζω πως δεν υπάρχει λόγος να αναφερθούμε ξανά σε ένα πολιτικό σύστημα που δεν μπορεί παρά να προκαλεί ντροπή σε κάθε έντιμο, υπεύθυνο και αξιοπρεπή κάτοικο της χώρας.

Τα δημοψηφίσματα της Κυριακής

-) Στις 30 Σεπτεμβρίου 2016 ψηφίσθηκε νόμος ο οποίος κάνει ευκολότερη την απόκτηση Ελβετικής ιθαγένειας για τους μετανάστες τρίτης γενιάς. Η απόκτηση πολιτικών δικαιωμάτων απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα και είναι αρκετά δαπανηρή ως διαδικασία στην Ελβετία. Ενάντιοι στον νόμο είναι κυρίως πολιτικοί από την δεξιά. Περισσότερα για το συγκεκριμένο ακυρωτικό δημοψήφισμα μπορείτε να διαβάσετε εδώ

-) Επίσης στις 30 Σεπτεμβρίου 2016 ψηφίσθηκε νόμος για την δημιουργία οργανισμού ο οποίος θα διαχειρίζεται το εθνικό οδικό δίκτυο και άλλες αστικές υποδομές. Το νόμο δεν υποστηρίζουν οι Πράσινοι αλλά και αρκετοί βουλευτές των σοσιαλδημοκρατών. Πληροφορίες για το συγκεκριμένο θέμα μπορείτε να βρείτε στο άρθρο εδώ.

2.Second referendum.jpg

-) Στις 17 Ιουνίου 2016 ψηφίσθηκε νόμος σχετικός με την φορολόγηση των εταιρειών, προκειμένου να μην υπάρξει (για φορολογικούς λόγους) κύμα φυγής εταιρειών από την Ελβετία. Ενάντια στον νόμο είναι κυρίως η αριστερή πτέρυγα των σοσιαλδημοκρατών. Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Αποτελέσματα και σχόλια επί αυτών σε επόμενη μας ανάρτηση. Μέχρι τότε ας σκεφτούμε όλοι μας: εμείς γιατί δεν έχουμε το δικαίωμα να ακυρώνουμε νόμους;

Ελβετία και κοινά

elinor_ostrom

Διαβάζοντας το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Αλέξανδρου Κιουπκιολή (ολόκληρο εδώ) θυμήθηκα το σπουδαίο βιβλίο της Elinor Ostrom και τα πεδία της έρευνάς της από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Απο εκεί δεν μπορούσε φυσικά να λείπει ένα φτωχό μέχρι πρότινος και με ελάχιστους φυσικούς πόρους (αυτό φυσικά συνεχίζει να ισχύει) μέρος, η Ελβετία και η ιδιαίτερη σχέση αυτής της χώρας με την δημοκρατία, το δικαίωμα δηλαδή των πολιτών να ορίζουν αυτοί και όχι κάποιοι άλλοι τις ζωές και το μέλλον τους. Continue reading